Triễn lãm Đồng tiền Việt Nam

Có một dạo, mình bỗng nhận ra đồng tiền khiến chúng ta đơn giản hóa suy nghĩ (simplify) của mình rất nhiều, như một lát dao cắt rất nhanh vào những dòng suy nghĩ thận trọng (critical). Điển hình như việc chọn lựa giữa hai chai rượu vang, xem loại nào ngon hay dở, thì việc xem giá tiền là cách nhanh nhất - nó cũng tương tự như lựa chọn giữa nhà hàng sao michelin và quán cóc lề đường. Chúng ta đều hiểu không phải lúc nào mắc cũng là ngon. Tiền bạc, biểu tượng của chủ nghĩa tư bản (capitalism), phải chăng là cách chúng ta đơn giản hóa thế giới để vận hành hay kiểm soát nó dễ dàng hơn. Dĩ nhiên, nếu toàn bộ niềm tin, giá trị và phán xét của nhân loại đều đặt để vào một thứ duy nhất là "tiền bạc" thì sẽ có rất nhiều vấn đề đau đầu xuất hiện. Rõ ràng, không có gì đảm bảo một cô gái sẽ hạnh phúc nếu lấy được chồng giàu (còn ty tỷ khía cạnh khác nữa).

Một chút suy ngẫm khi ghé thăm Triễn lãm "Đồng tiền Việt Nam" tại tòa nhà biểu tượng Ngân hàng nhà nước (Chi nhánh khu vực 2). Mình đã ở Sài Gòn hơn một thập kỷ mà chưa bao giờ có cơ hội bước vào đây, quả là một trải nghiệm rất đặc biệt để dõi theo dòng lịch sử của đồng tiền xứ Đông Dương nói chung và Việt Nam nói riêng. Quan trọng hơn cả, nó chạm đến rất nhiều ký ức xưa với thế hệ 8x như mình: những tờ tiền ăn vặt mà bố mẹ cho (nay đã không còn lưu hành), đồng xu lẻ (mệnh giá 1 hào, 1 xu, 1 đồng gắn với thế hệ bố mẹ mình), cùng những câu chuyện đổi tiền, thống nhất hệ thống tài chính hai miền Nam Bắc, những nhà tư sản bỏ hết vốn liếng mua lại các xưởng in của Pháp để phục vụ việc in tờ tiền riêng cho cách mạng. Tới triển lãm, chúng ta sẽ còn khám phá ra những tờ dollar Việt do ngân hàng ngoại thương hồi xưa in ra phục vụ giao thương quốc tế cùng nhiều câu chuyện hay ho khác về tờ giấy bạc Cụ Hồ.

Không gian bên trong tòa nhà Ngân hàng nhà nước ngạc nhiên thay hết sức nghiêm cẩn, ấm áp, đầy sắc màu do những tấm kính màu trên trần (khác với vẻ xám xịt nhàm chán bên ngoài), các bạn hướng dẫn viên xinh xắn giới thiệu từng câu chuyện rất hài hước, nhạc nền phát bản Sonata Pathetique Op 13 của Beethoven (rất ưng bụng không biết ai là curator của triễn lãm), từng đoàn khách tham quan được chia nhỏ (phải đăng ký trước online và không tính phí) không có cảnh tượng chen chúc bên trong (trừ khúc kiểm tra vneid và an ninh bên ngoài). Nhìn chung, mình dành nhiều lời khen cho ban tổ chức, một trải nghiệm hết sức độc đáo không nên bỏ lở.