Anh em nhà Musk và mẹ

Có một nhân vật cũng khá đặc biệt xuất hiện ở Singapore dịp F1 là Kimbal Musk, em ruột của Elon Musk. Ông là đồng sáng lập Zip 2, công ty khởi nghiệp đầu tiên của hai anh em, đồng thời cũng là thành viên HĐQT của Tesla và SpaceX. Ngoài ra, người em này của Elon còn có chân rết sang mảng agtech với Square Roots, một startup nông nghiệp tập trung vào mô hình canh tác thẳng đứng trong nhà, ông còn kiến tạo nên tập đoàn ẩm thực The Kitchen Restaurant Group để phổ biến triết lý "từ trang trại đến bàn ăn" (nắm hai chuỗi nhà hàng Next Door và The Kitchen) cùng tổ chức phi lợi nhuận The Kitchen Community (nay là Big Green DAO) nhằm xây dựng các mô hình nông trại giáo dục trong trường học. Lần này tới Milken, Kimbal tập trung chia sẻ nhiều hơn về startup đang làm mưa làm gió hiện tại của mình với cái tên Nova Sky Stories, do anh mua lại từ Intel vào năm 2022, cụ thể là bộ phận sản xuất máy bay không người lái (light-drone division). Nova là đơn vị đứng đằng sau những màn trình diễn ánh sáng drone hoành tráng tại Super Bowl và Thế Vận Hội (kể chuyện bằng công nghệ) nhưng đặc biệt hơn cả phần trình diễn vào tối 13/09/2025 tại Quảng trường Thánh Peter ở Vatican với cái tên "Ân điển cho thế giới" (Grace for the World) nhằm thúc đẩy tinh thần bác ái và đối thoại của nhân loại với sự xuất hiện của hai nghệ sĩ nuổi tiếng Andrea Bocelli và Pharrell Williams - hãy hình dung việc xin phép cho drone được bay trên vùng trời linh thiêng của hàng tỷ Giáo dân không phải là chuyện đơn giản. Có đến 2 tỷ người trên khắp thế giới đã chứng kiến màn trình diễn này.

Đây cũng là dịp hiếm hoi anh kể sâu hơn về gia đình, người mẹ thân yêu của mình - Maye Musk (Haldeman). Với Kimbal, mẹ là ngôi sao thực sự của gia đình, bà hiện đã 78 tuổi nhưng vẫn không ngừng làm việc, liên tục đi lại và thường xuyên đến châu Á. Thỉnh thoảng, khi liên lạc thăm hỏi, Kimbal lại thấy bà đang ở một thành phố xa lạ nào đó, khiến bọn trẻ luôn ngạc nhiên trước năng lượng và nhịp sống sôi động của mẹ. Cái tinh thần "khám phá" đó đã hình thành từ nhiều thế hệ trước trong gia đình Musk. Ông ngoại của Kimbal, Joshua Norman Haldeman, là một trong những người lãnh đạo phong trào Technocracy ở Canada (những người tin xã hội nên được điều hành bởi những người có chuyên môn khoa học và kĩ thuật, gọi chung là technocrats) đã quyết định đưa cả gia đình đến Nam Phi định cư vào năm 1950 do bối cảnh chính trị bất đồng ở Canada.

Maye, mẹ Elon và Kimbal khi đó chỉ mới 2 tuổi. "Ông ngoại" Joshua thường xuyên lái máy bay đi khảo sát những vùng đất xa xôi hẻo lánh của châu Phi nhằm phục vụ công việc vẽ bản đồ, Maye lớn hơn chút đã bám đuôi theo. Cứ mỗi năm, bà thường dành một tháng đi sâu vào lục địa đen, tiếp xúc với thổ dân, những vùng khí hậu khắc nghiệt như sa mạc Kalahari và bồn địa Congo. Tinh thần khai phá đó đã khắc sâu trong Maye và bà truyền tiếp cho hai cậu con trai (về khoản này thì mình thấy khá giống phụ huynh của mình). Dù tuổi đã cao, bà vẫn giữ được mối quan hệ tốt đẹp với các con mình, nhưng không lệ thuộc mà chủ động theo đuổi các hoạt động nuôi dưỡng tinh thần rất riêng của mình. Maye cũng rất chuyên tâm với sự nghiệp người mẫu (vì bà yêu thích nó) nhưng chưa đạt được thành công nổi bật như hình dung thông thường vễ những người mẫu danh tiếng, tuy nhiên bước ngoặc lớn đến vào năm bà tầm 68 hay 69 tuổi - bà quyết định ngừng cố gắng trông trẻ hơn và giữ mái tóc bạc tự nhiên, không hiểu sao, nhờ vậy sự nghiệp của bà phát triển mạnh hơn, liên tục được mời xuất hiện trang bìa và đã duy trì vị thế được 9 năm (có lẽ khi ấy ảnh hưởng của vị con trai tỷ phủ Elon Musk cũng tiếp sức phần nào). Có hai cuốn sách bà viết nhờ sự trợ giúp của các con, quyển (1) Người phụ nữ lên kế hoạch (A Woman Makes a Plan), quyển (2) - Nghệ thuật tái tạo và bền bỉ ở bất kỳ tuổi nào (Timeless: The Art of Reinvetion and Resilience at Any Age) mà Kimbal cũng tranh thủ quảng bá phụ mẹ (lol) khi đến Singapore (đúng là con ngoan).

Với anh em nhà Musk, mình luôn thấy bóng dáng ảnh hưởng "tư tưởng" phía bên ngoại rất nhiều. Gia tộc Haldeman, xuất phát từ những người nhập cư Thụy Sĩ đến châu Mỹ, luôn xuất hiện những nhân vật kiệt xuất định hình chủ nghĩa vị lai (futurism) của Hoa Kỳ như cặp anh em ruột là các nhà văn viễn tưởng có ảnh hưởng lớn Joe Haldeman (cựu binh tham gia chiến tranh Việt Nam) và Jack C. Haldeman II hay H.R Haldeman, một nhà quảng cáo kỳ cựu tại J. Walter Thompson/ JWT (đóng góp lớn cho Ad Council từ thời thế chiến 2) người đã đem kĩ năng truyền thông "thần sầu" của mình vào cuộc tranh cử thắng lợi của Tổng thống Richard Nixon (thay đổi hoàn toàn cách thức quảng bá tranh cử sau này) - tất cả đều là họ hàng "xa" (đến "rất xa") của Joshua, ông ngoại Elon và Kimbal (đều là hậu duệ của ba anh em Niklaus, Hans và Michael Haldimann). Anh em Musk thừa hưởng rất nhiều nền tảng tư tưởng và cả nguồn lực kinh tế từ các bậc cha chú. Phía bên nội lại là câu chuyện rất khác, bố của hai anh em - ông Errol Musk là kĩ sư cơ khí và nhà phát triển bất động sản thương mại, bán lẻ và văn phòng sừng sỏ ở Nam Phi - đã trở thành triệu phú từ trước tuổi 30, ông và hai con trai có bất hòa sâu sắc xuất phát từ tuổi thơ bị bạo hành tinh thần của họ (Errol từng tiết lộ Elon lớn lên trong nhung lụa, đi xe sang nhưng cậu con trai lại kịch liệt phản đối). Dù sao, mình tin quả táo cũng không rụng xa gốc cây lắm đâu.