Siêu máy Alps, tháp Babel và Klaus Schwab

Song song với sự kiện GTC của NVIDIA tại Đài Bắc, Đài Loan nơi Jensen Huang giới thiệu siêu chip RTX Spark, còn có một sự kiện khác về AI rất đáng chú ý là digitalswitzerland tại Andermatt, Thụy Sĩ (nước này cũng là nơi diễn ra hội nghị AI toàn cầu 2027). Tại đây, CSCS - Trung tâm Siêu máy tính quốc gia Thụy Sĩ đã có những cập nhật mới nhất về siêu máy tính Alps. Đây là một trong những cỗ máy quyền năng nhất hành tinh, dựa vào hệ thống Cray Supercomputer EX (của HP) cùng hàng ngàn con siêu chip Grace Hopper (GH200) của NVIDIA tạo ra hạ tầng nghiên cứu (RI) rất quan trọng phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu trong khoa học cơ bản - điển hình như xử lý rất nhiều petabytes (1 PB = 1 triệu GB) dữ liệu tạo ra từ máy gia tốc hạt LHC tại CERN (cách đó không xa) phục vụ nghiên cứu vật lý hạt. Một trong những ứng dụng gần đây nhất của Alps chính là mô hình siêu ngôn ngữ lớn/ super-LLM mã nguồn mở APERTUS, được huấn luyện từ 15 trillion (1 trillion = 1000 tỷ) token xuyên qua hơn 15000 ngôn ngữ, trong đó dữ liệu tiền huấn luyện (pretraining) được phân bổ 40% tới các ngôn ngữ phi tiếng Anh (trong đó có tiếng Việt), thậm chí hỗ trợ cả những ngôn ngữ ít phố biến và đậm phương ngữ địa phương (như tiếng Romansh). Gần như sau huấn luyện APERTUS có khả năng cân mọi ngôn ngữ trên quy mô toàn cầu, xóa bỏ hoàn toàn rào cản ngôn ngữ tạo ra khi tháp Babel sụp đổ (câu chuyện trong kinh thánh kể về việc loài người từng có một ngôn ngữ chung, họ đã cùng nhau xây dựng ngọn tháp cao chọc trời để thách thức quyền năng của Thượng Đế nên ngài mới làm rối loạn ngôn ngữ, giật đổ tháp và khiến con người tứ tán khắp nơi).

Sự kiện còn có sự xuất hiện của giáo sư Klaus Schwab (cố nhân mình có cơ hội gặp nhiều lần), người dành hơn 55 năm xây dựng nên Diễn đàn kinh tế thế giới (World Economic Forum - WEF), với thông điệp cần phải có một con dấu tín nhiệm quốc tế cho AI (international trust seal) - một chứng nhận kỹ thuật số được cấp bởi các tổ chức bảo mật độc lập uy tín (có thể là WEF chăng) để đảm bảo việc phát triển AI có trách nhiệm. Ngoài chuyện AI, giáo sư cũng bày tỏ nỗi niềm của mình về WEF, tổ chức đã gạt ông, nhà sáng lập, ra khỏi trụ sở vào năm ngoái quanh các bê bối liên quan đến việc quản lý tài lý tài sản của định chế toàn cầu này. Diễn đàn digitalswitzerland trở thành nơi ông phản pháo những người đang chiếm lĩnh WEF hiện tại, cụ thể ông chỉ trích các lực lượng (phe cánh) trong WEF đã tái cấu trúc đường hướng quản trị của tổ chức theo cách dồn thế thống trị hay tiếng nói chủ đạo cho khối kinh doanh (business), loại bỏ những góc nhìn khác từ khối khoa học, xã hội dân sự và giới trẻ - thứ định hình sứ mệnh khởi thủy của tổ chức - một khái niệm do ông thúc đẩy "chủ nghĩa tư bản dành cho tất cả" (stakeholder capitalism). Ngoài ra, ông còn quan ngại về quá trình Mỹ hóa (Americanisation) của WEF, cụ thể là màn trình diễn ccủa Donald Trump chỉ cách đây vài tháng tại hội nghị Davos - biến diễn đàn từ đối thoại toàn cầu thành sân khấu chính trị. Giáo sư Klaus Schwab chính thức kêu gọi Cơ quan Giám sát Quỹ Liên bang Thụy Sĩ (Eidgenössische Stiftungsaufsicht ESA) - đơn vị chịu trách nhiệm đảm bảo rằng các quỹ (tổ chức phi lợi nhuận) hoạt động đúng mục đích và tuân thủ pháp luật tại Thụy Sĩ - nhảy vào can thiệp để lái con thuyền WEF đi đúng hướng. Hiện tại chỉ có hai liều thuốc cho WEF: (1) buộc WEF phải tuân thủ khung pháp lý Thụy Sĩ (trung lập) - ông sẵn sàng hiến tặng bất động sản trị giá 200 triệu CHF (Franc Thụy SĨ) tại Cologny, bên bờ hồ tuyệt đẹp Geneva, cho Liên bang Thụy Sĩ (Confederation) và (2) chọn một người kế thừa đảm bảo được tính độc lập của tổ chức - cái nên ông nhắm đến có vẻ rất quen thuộc - quý bà Christine Lagarde hiện là chủ tịch của ngân hàng trung ương Châu Âu (ECB). WEF khi đó có thể lèo lái nghị trình toàn cầu về AI, Cách mạng 4.0 cùng các xu hướng mới mẻ liên quan một cách trung lập và hài hòa (hy vọng vậy).